Bekkencongestiesyndroom (PCS): definitie, oorzaken en diagnose

Wat is het bekkencongestiesyndroom?

Het bekkencongestiesyndroom (PCS) is een vaak miskende oorzaak van chronische bekkenpijn bij vrouwen, die verband houdt met een pathologische verwijding van de eierstok- en baarmoederaders (interne bekkenvarices). De veneuze stase veroorzaakt congestie van de bekkenorganen, die verantwoordelijk is voor doffe chronische pijn of een zwaar gevoel in het bekken.

PCS treft vooral vrouwen in de vruchtbare leeftijd die meerdere kinderen hebben gebaard en wordt vaak onderdiagnosticeerd omdat de varices intern (niet zichtbaar) zijn en de symptomen niet-specifiek zijn.

🔍 Staat een van deze termen in uw echografie of MRI?

Bepaalde formuleringen in een radiologisch verslag wijzen op een bekkencongestiesyndroom en rechtvaardigen een gespecialiseerd advies:

Oorzaken en mechanismen

De verwijding van de bekkenaders is het gevolg van een klepinsufficiëntie van de eierstokaders (vooral links), die leidt tot veneuze reflux naar het bekken. De bevorderende factoren zijn:

• Meerdere zwangerschappen: herhaalde zwangerschappen verwijden de eierstokaders
• Eierstokvaricokele: het vrouwelijke equivalent van de mannelijke varicokele
• Compressie van de linker nierader (notenkrakersyndroom of nutcracker)
• Compressie van de linker iliacale ader (May-Thurner-syndroom)

Symptomen van PCS

• Chronische bekkenpijn (> 6 maanden), dof, met een zwaar gevoel, erger bij langdurig staan, aan het einde van de dag, tijdens de menstruatie of na gemeenschap
• Dyspareunie (pijn tijdens gemeenschap)
• Dysmenorroe
• Zichtbare varices aan de binnenkant van de dijen, aan de grote schaamlippen of ter hoogte van de billen
• Gedeeltelijke verlichting in liggende houding

Een niet-ernstige aandoening, maar met grote impact

PCS is een niet-ernstige aandoening waarvoor geen spoedbehandeling nodig is. Het verloop is traag, vergelijkbaar met dat van spataderen van de onderste ledematen, en blijft soms stabiel in de tijd. Slecht verlichte chronische pijn kan op termijn echter gevolgen hebben voor het gemoed (angst, prikkelbaarheid, soms een depressieve stemming) en voor het persoonlijke, professionele of relationele leven. Medicijnen kunnen de symptomen gedeeltelijk verzachten, maar behandelen de oorzaak van het syndroom niet.

De behandeling: endovasculaire embolisatie

De referentiebehandeling van PCS is endovasculaire embolisatie, een minimaal invasieve ingreep die door een interventieradioloog wordt uitgevoerd:

• Uitgevoerd onder lokale verdoving, via een punctie (meestal in de liesplooi), gedurende ongeveer 1 uur
• Bestaat erin de insufficiënte bekkenaders af te sluiten met scleroserend schuim en/of medische lijm
• Schakelt de veneuze reflux uit die verantwoordelijk is voor de bloedstagnatie en dus voor de pijn
• De indicatie wordt gesteld door de interventieradioloog tijdens een specifiek consult

Tijdens de injectie van het scleroserende middel kan gedurende enkele seconden pijn in de onderbuik optreden die lijkt op de gebruikelijke aanvallen; het team waarschuwt de patiënte bij elke stap, en vooraf worden pijnstillers en middelen tegen misselijkheid toegediend om dit gevoel te beperken.

Na de ingreep en herstel

• Ambulante bewaking gedurende 2 tot 3 uur na de ingreep, met een bezoek van de radioloog vóór ontslag
• Een dag rust wordt aanbevolen, daarna ongeveer een week arbeidsverlet
• Tijdelijke pijn kan optreden in de eerste 72 uur en verdwijnt doorgaans in de loop van de eerste week; ontstekingsremmers en pijnstillers worden zo nodig voorgeschreven
• Een verpleegkundige komt de eerste 2-3 dagen gewoonlijk aan huis
• Lichamelijke activiteit en sport, evenals elke inspanning die de buikdruk verhoogt, moeten tijdens de eerste week worden vermeden
• Complicaties zijn zeldzaam

Resultaten en opvolging

Embolisatie zorgt voor een significante verbetering van de symptomen bij ongeveer 80 tot 90% van de patiënten na een of twee ingrepen, met in de gepubliceerde reeksen een daling van de pijnintensiteit van ongeveer 7/10 naar 2/10 en een duidelijke verbetering van de levenskwaliteit. De werkzaamheid hangt af van het mechanisme van de pijn, de medische en chirurgische voorgeschiedenis en de duur van de klachten vóór de behandeling.

Een consult met controle-MRI wordt gepland 3 maanden na de ingreep om de werkzaamheid van de behandeling te beoordelen en na te gaan of een nieuwe embolisatie nodig is. De radioloog blijft na de ingreep beschikbaar voor vragen via het contactformulier.

Vruchtbaarheid en zwangerschap

De beschikbare studies hebben geen negatieve invloed aangetoond van de embolisatie van PCS op de vruchtbaarheid of op toekomstige zwangerschappen.

Spataderen tijdens de zwangerschap: wat te doen?

Tijdens de zwangerschap verwijdt de toename van het bloedvolume die nodig is voor de ontwikkeling van de foetus de aders van het kleine bekken, en de grote baarmoeder remt mechanisch de veneuze terugvloei vanuit de onderste ledematen: er kunnen dan varices ontstaan (vulvair, ter hoogte van de billen, aan de benen). Ze verdwijnen meestal, geheel of gedeeltelijk, na de bevalling.

Het wordt aanbevolen om 3 tot 4 maanden na de bevalling te wachten voordat u een consult aanvraagt voor onderzoek naar veneuze insufficiëntie, zodat de situatie zich op natuurlijke wijze kan stabiliseren.

Veelgestelde vragen